Bu yazı, hazırladığım Körleme Serisi’nin 50’ncisi olarak, özel bir anlam taşıyor. Konuğumuz ise, kendi yarattığı, bizimcaz.com veritabanı sitesi ile Türkiye jazz sahnesinin en kapsamlı online bağımsız arşivini oluşturan isim, Beran Paçacı.
Beran Paçacı, müzikle ilk bağını ortaokul yıllarında öğretmeni Handan Keçeci’nin klasik müzik dinletileriyle kurdu. Öğretmeninin “müziği dinlerken hayal edin” yaklaşımı, onda derin bir iz bıraktı. Hafta sonları düzenli olarak CSO konserlerine giderek müzik dünyasını keşfetmeye başladı. Aynı dönemde, farklı tarzlara: bu arada, rock müzik, New Age ve film müziklerine ilgi duydu.
1998’de bir Woody Allen filminde, Take Five’ı dinlemiş ve JAZZ Dergisi ile tanışmış olması , jazz müziğine yöneliminde belirleyici oldu. Dergiyi 2016’ya kadar her sayısını notlar alarak takip etti; CD ve plak koleksiyonunu tutkuyla oluşturdu. Ankara’da imkânların sınırlı olmasına rağmen albümlere ve konserlere ulaşmak için İstanbul ziyaretleri, jazz festivalleri ve dost çevreleriyle müzik paylaşımlarını sürdürdü.
Beran Paçacı
Aynı yıllarda tenor saksofon çalmaya başladı ve CSO’dan Fethi Günçer’den iki yıl ders aldı. Jam session ortamının kısıtlı olduğu dönemde jazz’ı kendi imkânlarıyla öğrenmeye çalıştı. Montreux Jazz Festivali gibi yurt dışı deneyimleri ise müziğe olan tutkusunu daha da pekiştirdi.
2018’den itibaren jazz dünyasına aktif bir katkı sunma isteği ağır bastı. Hem konserleri hem albümleri listelemeye başlayarak kapsamlı bir arşiv oluşturdu. Zamanla bu çalışma, Türkiye’de jazz alanındaki en büyük bağımsız veri birikimlerinden birine dönüştü. Cazkolik’in Türkiye Caz Albümleri arşivine katkı veren Paçacı, bu bölümü 200 albümden 1300 albüme çıkararak zenginleştirdi.
Bilgi toplama, kataloglama ve veri derleme konusundaki doğal merakı (geçmişte resmi belgeleri OCR ile analiz ettiği projeler ve üniversite veri arşivleri gibi) jazz alanındaki çalışmalarına da yansıdı. Sonunda, kendi web sitesini kurarak konserler, müzisyenler, albümler, festivaller, mekanlar, fotoğrafçılar, organizatörler ve kitaplara kadar geniş bir ekosistemi kapsayan detaylı bir veri tabanı oluşturdu. Bugün konser girişlerini kendi topladığı bilgilerle düzenlemekte, bazı mekanlardan doğrudan veri almakta ve bu arşivi araştırmacıların, dinleyicilerin ve sektör paydaşlarının erişimine sunmaktadır.
Aynı zamanda elektrik mühendisi olan Beran Paçacı, müziğe duyduğu tutkuyu sistematik araştırma, düzenleme ve belgelemeyle birleştirerek Türkiye caz sahnesinin hafızasını oluşturan bağımsız ve kapsamlı bir kaynak yaratmaya devam ediyor.
Now’s the Time — Charlie Parker Quartet
1945 — Savoy
“Now’s the Time” (Charlie Parker)
Charlie Parker (as)
Al Haig (p) (7–13. parçalar)
Hank Jones (p) (1–6. parçalar)
Percy Heath (b) (7–13. parçalar)
Teddy Kotick (b) (1–6. parçalar)
Max Roach (d)
John Coltrane, Charlie Parker ya da Ornette Coleman. Bu üçünün tarzı. Charlie Parker diyeceğim. Çok hareketli bebop tarzı çalıyor. Parçanın adını şıklar olsa hemen söylerim de şu an adını söyleyemiyorum! Ornitoloji olabilir parça. Burada lider saksofon ön planda. Onun solosunu dinliyoruz. Walking bass ve davul belirli şekilde ilerliyor. Şimdi piyano solosu başladı. Piyano da çok güzel akıyor. Standart Charlie Parker’la falan çalan bir piyanist olmalı. Daha çok eşlikçi birisi diye düşünüyorum. Hani çok tanıdık bir isim olmayacaktır. Zaten hepsine çok kısa süre solo vermişler. Piyano solosu, bas solosu ve davul çok az solo yapıyor… Şimdi yeniden saksofon solosuna geçti.
Charlie Parker.
Now Is The Time, tamam. Charlie Parker’ın yanında çalanlar var. Zamanında hepsini çok iyi tanırdım da seneler geçti üstüne. Önce Elvin Jones olabilir. Paul Chambers belki… Başka kim olabilir? Ama genelde bu tür gruplarda, Charlie Parker’lar, John Coltrane’ler, Miles Davis’ler öne çıktığı için diğerleri biraz eşlikçi olarak daha az duyulmuş isimler oluyor. Yani örneğin piyanoda sayabileceğimiz o Oscar Peterson’lar falan gibi tanıdık bir isim çıkmayacaktır gibi geliyor bana ama piyanoda mesela kim var?
Piyanoda ünlü piyanist Hank Jones var.
Time Out — Dave Brubeck Quartet
1959 — Columbia
“Blue Rondo à la Turk” (Dave Brubeck)
Dave Brubeck (p)
Paul Desmond (as)
Eugene Wright (b)
Joe Morello (d)
Bu Dave Brubeck’in meşhur Time Out albümü. Blue Rondo á la Turk… Paul Desmond geldi şimdi alto saksofonda. O albümde kontrbasçı ve davulcu kimdi? O ikisini hatırlıyorum sadece. Zaten parça boyunca ziliyle kısa eşlikler ediyor davulcu. Bu grup Dave Brubeck’le Paul Desmond’la Avrupa’yı gezmişler. O sırada Türkiye’ye de uğramışlar. Burada ritimler falan hoşlarına gitmiş. Türkiye’den de bir şeyler kapıp bu albümü çıkarmışlar ve dünyada meşhur olmuş. Beyazlardan kurulu bir grup olduğu için büyük ihtimalle beyaz bir kontrbasçı ve davulcu olacaktır.
Mingus Oh Yeah — Charles Mingus
1961 — Atlantic
“Passions of a Man” (Charles Mingus)
Charles Mingus (voc, p)
Roland Kirk (ts, manzello, stritch, fl)
Booker Ervin (ts)
Jimmy Knepper (tb)
Doug Watkins (b)
Dannie Richmond (d)
İlginç bir şey… Afrikalı birilerinin konuşması vs. Yaylılar biraz avangard havası veriyor. Serbest doğaçlama, free jazz unsurları var. Biraz perküsyon bir şey başlayacak gibi bir hissiyatım var. Şimdi perküsyonlar başladı… Yaylılardan sonra üflemeliler birbiriyle çok güzel frekansta uyuştu. Hoşuma gitti. Ama genel olarak baktığımda şu ana kadar benim tarzım olmayan bir şey. Pek dinlediğim tarz değil. Şu an piyanoyu da duyuyorum. Amerika’dan bir kayıt. Amerika’da bir yerde big band tarzı grup oluşturmuşlar ve Afrika ritimlerini almışlar. Daha free jazz formunda bir şey oluşturmaya çalışmışlar.
A Night at Birdland, Vol. 1 — Art Blakey Quintet
1954 — Blue Note
“A Night at Birdland”
Art Blakey (d)
Clifford Brown (tp)
Lou Donaldson (as)
Horace Silver (p)
Curley Russell (b)
A Night in Tunisia ve Dizzy Gilesspie tarzı var ama alto saksofon geldi şimdi. Charlie Parker olabilir yine bunda da. Ama trompetçi Dizzy Gillespie değil gibi geldi bir anda. Davulcu bayağı iyi. Alto saksofonu çalan çok iyi. Bebop dönemlerinde kaydedilmiş. Saksofon solosu uzun tutulmuş. Sonra trompet de gelecektir. Piyano solosunu Oscar Peterson gibi swingli çalıyordu. Davul solosu geldi. Davulcular: Al Foster, Philly Joe Jones, Ed Thigpen. Blue Note veya, Columbia’dan olabilir bu albüm. Columbia diyince aklıma Miles Davis’in o Birth of the Cool dönemleri geliyor. Biraz klasik müzik ve jazz’ı birleştirdikleri dönemler… Ama Blue Note deyince daha standart bir yapı var. Bu tam ona uymadı, biraz daha farklı geldi. Sanki daha az bilindik bir label bunu çıkarmış gibi geldi.
Blue Note. Canlı bir Birdland kaydı. Bence o biraz işi değiştiriyor.
Canlı kayıt çok dinlemedim Blue Note’dan. Daha çok stüdyo kaydı dinlemiştim.
