Jazz tarihinin iki güçlü figürü: Oscar Peterson (1925-2007) ve Count Basie (1904-1984). Biri teknik ustalığı, virtüözitesi ve yoğun çalımıyla tanınan bir piyano devi; diğeri ise sadeliği ve big band liderliğiyle jazz sahnesine damga vurmuş bir efsane. Stil olarak hemen hemen zıt kutuplarda yer alan iki isim, jazz’ın özündeki duygu, ifade gücü ve swing anlayışında ortak paydada buluşmaktadırlar. Bu yazıda, Oscar Peterson’un Count Basie’ye saygı duruşunda bulunduğu Oscar Peterson Plays Count Basie albümünü inceleyeceğiz.
Count Basie, 1930’lardan itibaren big band jazz’ın önemli temsilcilerinden biri olarak sahneye çıkmıştır. Müzikal yaklaşımında boşlukları bilinçli bir şekilde kullanmak, müziğe nefes aldırmak ve az nota ile çok şey anlatmak ön planda olmuştur. Onun için müzikte “fazla” olan her şey fazlalıktı. Oscar Peterson ise özellikle 1950’lerden itibaren jazz trio formatını zirveye taşıyan, teknik becerisiyle hayranlık uyandıran; hızlı cümlelemeleri ve yoğun armonik yapısıyla tanınan bir başka dev isimdi.
Peterson, 1956 yılında yayımladığı Oscar Peterson Plays Count Basie albümünde, Basie ile bağlantılı eserleri icra ederek o dönemde efsaneleşmiş Count Basie’ye adeta bir saygı duruşunda bulunmuştur. Albümde, virtüözitesini gösterip kendi stilini koruyarak Count Basie’nin sade müzikal dünyasına adım atmıştır. Albüm boyunca Basie’nin müzikal anlayışını, piyanoya yaklaşımını ve estetiğini içselleştirerek bir anlamda “az ile çok şey anlatmanın” ustalığını sergilemiştir. İcrasında boşluklara yer vererek swing’i Basie’nin gözünden yakalamaya çalışmıştır.
Verve Records çatısı altında yayımlanan albümde, Peterson’a Ray Brown (kontrbas), Herb Ellis (gitar) ve Buddy Rich (davul) gibi önemli müzisyenler eşlik etmektedir. Albüm, Basie ile bağlantılı dokuz parçadan ve Basie’ye ithaf edilen bir Peterson bestesinden oluşmaktadır. Eserler sırasıyla Lester Leaps In, Easy Does It, 9:20 Special, Jumpin’ at the Woodside, Blues For Basie, Broadway, Blue and Sentimental, Topsy, One O’Clock Jump ve Jive at Five’dır. Şimdi, bu eserlerden birkaçını detaylı bir şekilde inceleyelim.
Lester Leaps In: Eser, 32 ölçüden oluşmaktadır ve AABA formundadır; George Gershwin bestesi I Got Rhythm akorları üzerine yazılmış tipik bir Rhythm Changes’tir. 1936-1940 yılları arasında Count Basie Orkestrası’nda yer alan Prez (President of the Saxophone) lakaplı saksofon efsanesi Lester Young’un bestesi Lester Leaps In, ilk kez 1939 yılında Count Basie’s Kansas City Seven grubu tarafından kaydedilmiştir. Kayıtta, Basie ile Young’ın trade’leri oldukça keyiflidir ve Young hem besteci hem de solist olarak öne çıkmaktadır.
Peterson versiyonunda eser hızlandırılmış ve oldukça uptempo bir BPM’de çalınmıştır. Bu sayede albümün açılış parçasında, Peterson’un teknik becerisi ve muazzam hızı duyulmaktadır. Piyano solonun ilk chorus’unda, kontrbasçı ve davulcu her iki ölçüde bir yalnızca birinci vuruşu çalarak, aradaki boşlukları tamamen piyanoya bırakmıştır. Bu icra, Peterson’un sıklıkla uyguladığı karakteristik bir yöntemdir.
Easy Does It: 24 ölçüden oluşan ve ABA formunda olan eser, Sy Oliver and James “Trummy” Young bestesidir. İki ölçülük bir motifin tekrarına dayanan parça, sade melodisi ve yalın ritmik yapısıyla Basie’nin sound’una oldukça uygundur. Eser ilk defa Count Basie Orkestrası tarafından 1940 yılında kaydedilmiştir. Orkestradaki Lester Young, Harry ‘Sweets’ Edison gibi usta müzisyenler, kolaylıkla monoton bir hale gelebilecek bu parçayı, sololarıyla bambaşka bir seviyeye çıkarmışlardır.
Peterson kaydında tempo, Basie’nin orijinal versiyonuna göre düşürülmüş ve medium-slow swing olarak icra edilmiştir. Peterson, 2 chorus süren Head-In bölümünün ardından çaldığı blok akorlarla (block chords) big band tınısını yakalamıştır. Temponun davul ile tutulduğu bu pasajda, Peterson’un Ellis (gitar) ve Brown (kontrbas) ile gerçekleştirdiği homofonik icralar ile Basie orkestrasına adeta atıfta bulunulmuştur. Peterson’ın blok akorları ve Ellis’in armonik icraları, Basie’nin büyük orkestrasındaki nefesli enstrümanların birlikteliğini ve bu orkestra ile özdeşleşen Freddie Green’in gitar icrasını anımsatmaktadır.
Blues For Basie: Bir Fa Blues olan albümün beşinci eseri, Peterson’un Basie’ye ithaf ettiği bir bestesidir. Bu eserde, Count Basie büyük orkestrasının havası yansıtılmaya çalışılmıştır. Basie’nin karakteristik icralarından olan, piyanonun üst oktavlarından çalınan az ama parlak tınılı notalar, Peterson tarafından bilinçli bir şekilde tercih edilmiş ve açıkça duyurulmuştur.
Eserde virtüöziteden kaçınılmış, swing hissiyatı ve groove ön planda tutulmuştur. Bas, davul ve ritim gitar ile sağlanan groove ve piyanodaki sade ve etkili icra ile, Basie orkestrasına selam durulmuştur. Peterson eslerin bolca yer aldığı melodiyi ve sololarını, üst oktavlardan çaldığı hafif ve parlak tuşesiyle icra etmiştir. Ayrıca, piyanoda icra edilen ve Blues stiliyle özdeşleşen icralardan biri olan tekrara dayalı riffler, Basie orkestrasındaki nefesli enstrümanlarla duyurulan tekrarlı motifleri andırmaktadır.
Blue and Sentimental: AABA formunda ve 18 ölçüden oluşan bu eser, Count Basie, Jerry Livingston ve Mack David tarafından bestelenmiştir. İlk kaydı, Basie orkestrası tarafından 1938 yılında slow-swing bir tempoda yapılmıştır. Kayıtta, piyanoda Count Basie, tenor saksofonda Herschel Evans, trompette Ed Lewis ve klarnette Lester Young, doğaçlamalarıyla öne çıkan solistler olmuşlardır.
Eser, Peterson versiyonunda iki chorus icra edilmiştir. Basie versiyonu gibi slow-swing icra edilmekle birlikte, Peterson’un temposu biraz daha yavaştır. Blues For Basie eserindeki gibi Peterson, melodiyi ve doğaçlamalarını icra ederken sade, virtüöziteden uzak ve oldukça melodik bir yaklaşım izlemiştir. İlk chorusta melodiyi olduğu gibi çalan Peterson, ikinci chorusta melodi çevresinde doğaçlayarak eseri sonlandırmıştır.
İki efsanenin yıllar sonra, 1980 yılında bir araya gelerek icra ettiği Blue and Sentimental performansı, iki piyanistin birbirlerinin müzikal alanına girmeden yaptığı şahane icrayı ve birbirine duyduğu hayranlığı göstermesi bakımından kıymetli bir arşiv niteliğindedir. Basie’nin Peterson’un performansına duyduğu saygı, parçanın başında ve sonunda söylediği sözler ve derin bakışlarıyla kendini açıkça göstermektedir. Öte yandan, Peterson’un jazz efsanesine duyduğu saygı ise Basie’ye verdiği övgü dolu cevaplar ve hayranlık dolu bakışlarıyla net olarak hissedilmektedir.
Words & Music, BBC prodüktörlüğünde 1980 yılında yayımlanan, Peterson’ın ev sahipliğinde seçkin müzisyenlerin ağırlandığı arşiv niteliğinde bir programdır. Peterson’a kontrbasta Niels-Henning Ørsted Pedersen ve davulda Martin Drew’ın eşlik ettiği çekimlerde, usta müzisyenlerin duygu, düşünce ve yaşanmışlıklarına doğrudan tanıklık edilirken; sohbetler sırasında gerçekleştirilen canlı performanslar ise izleyici deneyimini müzikal açıdan zenginleştirmektedir. Peterson’ın önce jazz gitaristi Joe Pass ile, ardından Count Basie ile gerçekleştirdiği bu harika birlikteliklerin tamamına aşağıdaki linkten ulaşılabilir.
Albümde yer alan diğer eserlerden Jumpin’ at the Woodside, One O’Clock Jump ve Jive at Five Count Basie’ye ait bestelerdir. Albümdeki eserlerin seçimi, Basie ile bağlantılı olmalarına özen gösterilerek bilinçli olarak yapılmıştır. Blues For Basie haricindeki tüm eserler, Count Basie orkestrası tarafından icra edilmiştir ki o eser de Peterson tarafından bestelenmiş ve Basie’ye ithafen albüme dahil edilmiştir.
İki usta isim, sonraki yıllarda müzikal işbirliği içinde beş albüme imza atmıştır: Satch and Josh (1974), Satch and Josh… Again (1978), Night Rider (1980), Count Basie Meets Oscar Peterson – The Timekeepers (1983) ve Yessir, That’s My Baby (1986). İki ismin 1970’ler ve 80’lerde bir araya gelerek kaydettikleri bu albümler, geleneksel jazz müziği tutkunları için önemli birer arşiv niteliğindedir. 1960’lı yıllardan itibaren Free Jazz dahil birçok jazz stilinin yükselişiyle birlikte, swing ve bebop gibi geleneksel stiller önceki yıllara göre biraz geri planda kalmıştır. Jazz-rock fusion ağırlıklı 1970’ler ve sonrası dönemde, bu iki efsanenin Mainstream Jazz tarzında yayınladığı bu albümler, jazz tarihi açısından ayrı bir öneme sahiptir.
Oscar Peterson Plays Count Basie albümünde Ray Brown (bas) ve Herb Ellis (gitar) gibi klasik Peterson grubu üyeleri ve konuk sanatçı Buddy Rich (davul), Peterson ile mükemmel bir uyum yakalamaktadır. Trio’nun icrasında, bir nevi küçük bir Basie orkestrası tınlamaktadır. Oscar Peterson Plays Count Basie sadece bir albüm değil, aynı zamanda bir ustaya duyulan saygının ve alçakgönüllülüğün müzikal bir ifadesidir. Peterson bu albümde, müziğin gerektirdiği yerlerde gösterdiği teknik kapasitesini ve “az olan çoktur” anlayışıyla sergilediği sade icrayı ustalıkla harmanlayarak, jazz severlere unutulmaz bir albüm armağan etmiştir.
Kaynakça
Basie, C.; Murray, A. (1985). Good Morning Blues: The Autobiography of Count Basie (as Told to Albert Murray). Random House.
Burlingame, S. (n.d.). Lester Leaps In (1940). JazzStandards. https://www.jazzstandards.com/compositions-2/lesterleapsin.htm
Discogs. (n.d.). Oscar Peterson. Discogs. https://www.discogs.com/artist/254394-Oscar-Peterson
Peterson, O. (2006). A Jazz Odyssey: My Life in Jazz. Continuum.
The Editors of Encyclopaedia Britannica. (2025). Count Basie. Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Count-Basie
Zirpolo, M. (2019). “Easy Does It” (1940) Count Basie with Lester Young, Buck Clayton and Sweets Edison. Swing and Beyond. https://swingandbeyond.com/2019/02/01/easy-does-it-1940-count-basie-with-lester-young-buck-clayton-and-sweets-edison/
Zirpolo, M. (2020). “Blue and Sentimental” (1938) Count Basie with Herschel Evans and Lester Young; and
(1969). Swing and Beyond. https://swingandbeyond.com/2020/01/04/blue-and-sentimental-1938-count-basie-with-herschel-evans-and-lester-young-and-1969/
,
