18 Temmuz Perşembe’den 4 Ağustos Pazar’a kadar sınırsız paylaşılacak gerçek bir jazz duygusu festivali. Geçtiğimiz yılın rekor katılım rakamlarını okuduktan sonra müziğin tüm sınırları kaldırdığı bu büyülü atmosferi bu kez benim de keşfetmemin zamanı gelmişti.
Marciac’ın Tarihi
Marciac, 13. yüzyılın sonunda kurulmuş küçük, tarihi korunmuş bir kasaba. Bugün, Auch ve Tarbes şehirlerinin tam ortasında, Gers’in yeşil kalbinde yuva yapan yaklaşık 1200 kişilik nüfusa sahip. Ortaçağ görüntülerini koruyan köy meydanı, rüzgar sörfü yapanların görülebildiği gölü ve yerel halkın övündüğü kulesiyle bölgenin en yüksek kilisesine sahip kırsal bir yer. Her yıl 15 Ağustos’tan önce iki hafta boyunca ragbi sahasına dev bir çadır kuruluyor, şenlikli sokaklarda, binlerce ziyaretçi bu müziği kutlamak için toplanıyor: Jazz in Marciac’ta dünya çapında bilinen, farklı bir festival etkinliği kutlanmaya başlar.
Başlangıçta geleneksel jazz ağırlıklı olan bu festival, 1978 yılında bir avuç müzikseverin de çabalarıyla New Orleans tarzı jazz gruplarını Claude Luter tarafından bir araya getirildi. Yerel ortaokul müdürü olan Luter ve sayıları her yıl artan gönüllülerden oluşan bir ekibin yetenekli strateji uzmanı Jean-Louis Guilhaumon’un yorulmak bilmeyen çalışmaları sayesinde, etkinlik giderek daha uzun hale geldi ve çeşitlendi. Burada önce Golden Gate Quartet çalmış, ardından destekçi olarak gelen ve daha sonra festivalin onursal başkanı olacak Bill Coleman ve Guy Lafitte de sahne almışlar. Büyüyen başarısı ve Avrupa’nın her yerinden gelen insanlarla birlikte, Jazz in Marciac önce Fransız müzisyenleri ve giderek dünyanın her yerinden, genellikle özel sözleşmelerle davet etmeye başlamış. Bunlar arasında en prestijli isimlerden birkaçı olan Lionel Hampton, Dizzy Gillespie, Stan Getz, Oscar Peterson, Modern Jazz Quartet, Stéphane Grappelli, Michel Petrucciani, Sonny Rollins, Gerry Mulligan, Herbie Hancock, Keith Jarrett ve Wynton Marsalis gibi uluslararası çapta yıldızlar var. Bu listeye The Sensational Nightingales ve The Barrett Sisters gibi en iyi Gospel gruplarını ekleyebiliriz. Jazz in Marciac’ın Avrupa’nın en büyük ve en popüler festivallerinden biri haline gelmesi ve sadece birkaç yıl içinde Ağustos ayının giderek büyüyen uluslararası bir izleyici kitlesinin ilgisini çekmesi, başka yerde bulamayacağınız birçok faktörden kaynaklanmaktadır. Birkaç yıl önce Marciac’ın belediye başkanı olan Jean-Louis Guilhaumon, gönüllülerden oluşan ekibiyle birlikte kendisi için de hiç de küçümsenmeyecek bir başarı ile yerel halkı ikna etmeyi başarır; Festival boyunca yerel halk jazz’ın ritmini yaşıyor: esnaf, restoran sahipleri, pansiyoncular, herkes öyle ya da böyle bu müzikal şölene katılıyor! Festivalin sorunsuz bir şekilde devam edebilmesi için gönüllü ve her türlü desteğin (çok sayıda) gerekli olduğu açık.
Festival için özel kurulan büyük çadır “prestijli” akşam konserleri için 5000 kişi kapasiteli. Ancak çok daha fazla insan “Off” festivalinde vakit geçiriyor; Bütün gün boyunca tüm köy sayısız aktiviteye sahne oluyor: meydanda ücretsiz konserler, sanat sergileri, filmler, yerel ürünler için bir pazar ve daha uzaklardan gelip el sanatları ürünleri satan stantlar, ayrıca her kaldırımda kafe ve barlar var. Yılda 100.000’den fazla ziyaretçiyi çeken jazz merkezli gerçek bir köy şenliği atmosferi yaratılmış. Jazz in Marciac’ın ticari markalarının en önemlisi çok kaliteli bir programlama yapmaları. Geçici modalara yer verilmiyor, popülerlik derecelendirmeye asla yer yok. Bu festival, yalnızca bildiğiniz ve sevdiğiniz şeyleri bulacağınız bir gece çantası gibi değil; amaç öğretmek, ufku genişletmek. Jazz, tüm türler arasındaki müzikle ilişkilidir, ancak bu müzikte taviz yok. Son birkaç yılda Lucky Peterson ve Maceo Parker gibi yenilikçi isimlerle blues, rhythm’n’blues and soul tarzına da yer verilmiş. Tito Puente, Irakere, Ray Barreto gibi Latin jazz’ın en tanınmış isimleri yer almış. Ornette Coleman ve Michel Portal’ın “free jazz”ından Joe Zawinul’un “dünya müziği”ne kadar birinci sınıf müzisyenler festivalin geniş bünyesinde yer almış. Ancak kaliteden asla ödün verilmeden köklere sadık kalınmış. Bu çetin arenada geleneksel jazz’a adanmış akşamlar büyük çadırda, brass bands, blues ve salsa gruplarının yer aldığı diğer müzikler ise tüm festival alanına dağılmış durumda. Marciac’taki diğer bir ritüel, 15 Ağustos “gospel music” ayin geleneği; “13-14. Yüzyıl Kilisesi”nde ruhani konserlere yer veriliyor. Sıcak ve sevimli Gascon misafirperverliği, bu festivalin başka hiçbir festivale benzemediğinin, kendisi ve Marciac bölgesi için benzersiz bir karakter ve uluslararası bir üne sahip olduğunun emaresi. Gascon spesiyaliteleri, kaz ciğeri, konfit ve magretler, yerel Côtes de Saint-Mont şarabıyla nefis gidiyor ardından, bir bardak armagnac festival katılımcılarına buranın kalitesi hakkında kesin bir fikir verdirir. Muhteşem jazz ruhuna sahip, neşeli ve çokça rahat olan bu atmosfer, hem halkı hem de müzisyenleri mutlu ediyor. Pek çok müzisyen bu festivalde çalmak için davet bekliyor veya tekrar çalmak istiyor. Burada kendilerini evlerindeymiş gibi hissediyorlar: Buraya aşık olan ve Jazz in Marciac’ın sembolü haline gelen Wynton Marsalis, konserinden önce köy çocuklarıyla basketbol oynayarak ustalığını gösteriyor. Organizatörler, ne kadar prestijli olursa olsun festivalin yılda bir kez yapılan bir toplantı olarak kalamayacağını, kalıcı bir etkinliğin de olması gerektiğini görecek bir anlayışa sahipler; bu, Marciac’ı Midi-Pyrénées bölgesinde önemli bir kültür ve turizm merkezi haline getirmeyi amaçlayan devasa bir projenin ilk adımı oluyor. Son birkaç yıldır Ekim ayından Haziran ayına kadar her ay aralıklarla, önemli isimlerin sahne aldığı konserler düzenleniyor. Bu konserler, müzik becerilerini geliştirmek isteyen amatörlere açık, ünlü müzisyenlerin verdiği hafta sonu ders ve kurslarıyla da bağlantılı. Bu, Fransa’daki bir devlet okulunda ilk jazz bölümünün açılmış olmasının devamı niteliğinde: öğrenciler 11 yaşından itibaren müfredatlarının bir parçası olarak jazz müziğiyle tanıştırılmakta. Gerçekten de bu o kadar başarılı olmuş ki, yakın zamanda “Victoire du Jazz” ödülüne layık görülmüş ve Marciac’ın kendi alanında lider olduğunu kanıtlamış. Ayrıca, ziyaretçileri Black American Music evreninde bir tura çıkarmak için güncel görsel-işitsel teknolojiyi kullanan şaşırtıcı bir çalışma olan “Territoires du Jazz” müzesi de bulunuyor. Tüm bu unsurlar Marciac’ı “yolunu değiştirip gitmeye değer” bir yer haline getiriyor. Müzik aşkı için, turistik yerler için, yemek için, deneyim için!
Bu yıl Jazz in Marciac 18/07 – 04/08 tarihleri arasındaydı.
Biz Marciac’a Helsinki – Amsterdam – Toulouse üzerinden kiralık bir araba ile gittik. Toulouse Marciac 2.5 saatlik bir yol uzaklığında. Marciac’da sayısı bir ya da iki olan otellerin tamamı aylar öncesinden (hatta tanıştığımız Belçikalı çift bir yıl önceden rezervasyonlarını yaptıklarını söyledi) dolu olduğundan yarım saat uzakta olan Riscle adlı köyde çok modern, şirin bir çiftin Arbnb evinde kaldık. İlk konserimiz 21 Temmuz’daki Marcus Roberts Trio’nun “Trib ute to Ahmad Jamal” konseriydi.
Marcus Roberts, 1985’ten beri ve son birkaç yıldır Wynton Marsalis’in piyanistiydi ve Wynton’un müzisyen seçiminde gösterdiği özen tek başına bir referans olabiliyor. Wynton gibi o da New Orleans müziğine, onun kökenlerinden ve jazz’ın tüm tarihinden besleniyordu. 2009 yılında Marciac’ta verdiği konser bunun kanıtıdır: Usta piyanist, Jelly Roll Morton, Fats Waller, Duke Ellington, Thelonious Monk, John Coltrane’in eserlerini çalmış, ayrıca Cole Porter ve Jerome Kern’in standartlarının yanı sıra kendi bestelerine de yer vermiş. Eğer Art Tatum’u çağrıştırıyorsa, bu üsluptan çok körlüğünden kaynaklandığı söyleniyor.
Kısacası mükemmel derecede başarılı bir konser! On beş yıl sonra Marcus Roberts, Ahmad Jamal’e saygı duruşunda bulunmak üzere Marciac’a geri döndü.
Festivalin sponsorları arasında bulunan Mezzo TV tüm konserleri çekti. Bu yazıyı geciktirmemin sebebi bu konserlerin internet üzerinden de yayınlanmasını beklemekti. Gecenin sürprizi George Coleman’ın da tekerlekli araba ile sahneye gelerek “East of the Sun West of the Moon” ve “Cherokee”yi seslendirmesi ile tarihi bir an yaşadığımızı anlamıştık. Trio, Marcus Roberts (piyano), Rodney Jordan (kontrbas), Jason Marsalis (davul)’dan oluşuyordu. Kesinlikle bu videoyu izleyin derim.
Kısa bir aradan sonra John Shannon Trio sahne aldı. John Shannon (gitar) Cliff Barnes (org) James Johnson III (davul) çaldı. Konuk vokalist Denise King’di.
Ahmad Jamal’in memleketi Pittsburgh, Pensilvanya’dan gitarist, söz yazarı ve şarkıcı John Shannon. Küçük yaşta yerel üniversite profesörlerinden jazz eğitimi aldı. Orada Eric Kloss ve Dwayne Dolphin gibi Pittsburgh jazz devleriyle tanıştı, ardından Hal Crook, Mick Goodrick ve Wayne Krantz ile çalışmak üzere Boston’daki Berklee College of Music’e gitti. İlk grubunu üniversitedeyken kurdu: Waking Vision Trio. Sonunda New York’a taşınan John, Avrupa ve Japonya’da birlikte kapsamlı turnelere çıktığı “jazz-fusion fenomeni” Hiromi de dahil olmak üzere yeni jazz sahnesinden birçok sanatçıyla tanıştı ve işbirliği yaptı.
Gecenin beklenen konseri Carte Blanche Herlın Riley & Marcus Roberts “Trıbute To Ahmad Jamal” idi.
George Coleman (tenor saksofon) Marcus Roberts (piyano) Shahin Novrasli (piyano) Cliff Barnes (org) Jason Marsalis (vibraphone) John Shannon (gitar) Calvin Keys (gitar) Martin Jaffe (kontrbas) Herlin Riley (davul) James Johnson (davul) Vieux Kanté (percussion) Mina Agossi (vokal) Catherine Vallon-Barry (text) Konuk Jowee Omicil (saksofon, flût).
Jazz in Marciac, 16 Nisan 2023’te 92 yaşında hayatını kaybeden büyük jazz ustası anısına düzenlenen bu “Ahmad Jamal’e Saygı” kutlamasıyla onu anmak istemiş. Marcus Roberts ve Herlin Riley’ye verilen bu sınırsız yetkiyle (carte blanche), tüm onu sevenler geceye katıldı. Ahmad Jamal ile bir sonraki buluşmayı beklerken Ajmi d’Avignon’un “jazz dinlemenin en iyi yolu onu görmektir!” sloganı daha da anlamlı hale getirdiler.
22 Temmuz’da Jazz in Marciac’daki dinlediğimiz konserler, Eric Truffaz ve Hiromi konserleriydi.
Angoulême film festivalinin talebi üzerine Erik Truffaz, Fransız sinemasının bazı önemli temalarını “Rollin’ & Clap!” adı altında yeniden ele almış. Bu bir müzisyen için hassas bir konudur, müzikler filmlerin derisidir, belirsiz ruhudur veya en kötü senaryoda duyguların basit bir dekorasyonudur. Eric Truffaz ve grubu bunu olağanüstü bir şekilde başarmış.
Erik Truffaz (trompete), Alexis Anérilles (klavyeler), Matthis Pascaud (gitar), Marcello Giuliani (bas), Raphaël Chassin (davul).
Hiromi Uehara’yi her dinlediğimde daha da çok seviyorum.
Geçen yıl Pori Jazz Festivalinde aynı kadroyla dinlediğim Sonicwonder projesi yine üstün bir performans ile seslendirildi.
Hiromi Uehara (piyano, klavye), Adam O’Farrill (trompet), Hadrien Feraud (bas), Gene Coy (davul).
24 Temmuz günü “büyük çadır”da yine 2 konserimiz vardı. Black Live Matters ve Avishai Cohen.
“Black Lives Matters” hareketinden ilham alan Afrika, Amerika ve Karayipli müzisyenlerin eşitlik ve sosyal adalet için birleşimesinden oluşan bu grup “Nesilden Nesile” alt başlığını taşıyan iddialı bir proje. Müziği ayrımcılığa karşı siper olarak alıyor ve insanların sadece tenlerinin renginden dolayı uğradığı adaletsizlikleri kınama amacıyla birleşmiş kıtalararası müzisyenlerden oluşan bir kolektif “Black Lives Matter”. Hip-hop, funk, rock veya blues gibi birçok tarzdan müzikleri bir araya getiren sanatçılar, hem şiirsel hem de politik çalışmalar yaparak büyük ölçekli bir müzik projesi ortaya çıkarmışlar! Afrika’dan Amerika Birleşik Devletleri’ne, Karayipler’den Afro-diasporik müziğe “Black Lives”, Marciac sahnesindeki konserlerinde etkileyici bir kadro ile sahne aldı.
Pierrick Pédron (tenor saksofon), Jacques Schwarz-Bart (saksofon), Grégory Privat (piyano), Federico Gonzalez Peña (klavyeler), David Gilmore (gitar), Reggie Washington (bas), Gene Lake (davul), Sonny Troupé (davul), Tutu Puoane, (vokal), Christie Dashiell (vokal), Sharrif Simmons (şiir), Dj Grazzhoppa.
Avishai Cohen Jazz in Marciac için özel olarak organize ettiği bu yeni beşlisi ile unutulmaz bir konser çaldı.
Avishai Cohen, melodik basları ön plana çıkaran, şarkıları, ritmi ve ustalığı birlikte harmanlayan bir biçimde çaldı. Bu yeni projesini ilk kez Marciaclı jazz severler dinledi.
Avishai Cohen (kontrbas, bas, vokal), Yonatan Voltzok (trombon), Yuval Drabkin (saksofon), Itay Simhovich (piyano), Roni Kaspi (davul).
Jacob Collier, bir YouTube fenomeni iken sadece birkaç yıl içinde ve ardından uluslararası alanda tanınan müzisyen statüsüne geçti. 2010’lu yılların başında ilk videolarını internette yayınladığında, dünya, birçok enstrümana hakim olan genç bir adamın, müzik kültürüne ve birçok müzisyenin iki katı kadar eski bir tekniğe sahip akrobatik bir sesle birleştiğini gördü ve hayretler içinde kaldı.
Ünlü aranjör ve yapımcı Quincy Jones’un hızla kanatları altına aldığı Britanyalı, ilk kez Stevie Wonder veya Michael Jackson’ın tek kişilik grup cover’larıyla tanındıysa, her tür enstrümanla dolu odasında çok hızlı bir şekilde kendi parçalarını kaydetti. Son yıllarda Jacob Collier artık başka bir boyuta girmiş bulunuyor. Grammy Ödülleri’nde birçok ödülün sahibi olan Jacob Collier, artık müzik teorisyeni, saygın enstrümantalist ve yeni neslin önde gelen figürü arasında benzersiz bir statüye sahip.
Marciac’a daha önce de gelmiş Take 6, a cappella söyleyen bir grup ve tüm üyeleri aynı zamanda birçok enstrümanı seslendirme ve taklit etme yeteneğine sahip, öyle ki jazz standartlarını yorumlamaları ayrı bir tat kazanıyor. Repertuvarları kutsal ile dünyevi olanı, funk ile gospel’i neşeli bir şekilde harmanlıyor ve çok sesli aranjmanları dikkat çekiyor.
Jacob Collier (vokal), Alvin Chea (bas), Khristian Dentley (bariton), Joey Kibble (tenor), Mark Kibble (tenor), Claude V. McKnight III (tenor), David Thomas (tenor).
Jools Holland And His Rhythm & Blues Orchestra featuring Gilson Lavis ve konuklar vokalde Ruby Turner, Louise Marshall ve Sumudu Jayatilaka konseri bu gecenin son büyük çadır konseriydi.
27 Temmuz akşamı Richard Galliano New York Tango Üçlüsü’nü yıllar sora tekrar dinleyeceğimiz için heyecanlıydık. 5000 kişilik çadır tamamen doluydu.
1950 doğumlu Cannes’lı Richard Galliano, akordeon çalmaya çok erken yaşta başlamış ve on iki yaşında dahi gençlerin katıldığı bir yarışmayı kazanmış. Jazz çevreleriyle ilişkisi seksenli yılların ortalarına kadar uzanıyor. Daha sonra Chet Baker’dan Eddy Louiss, Enrico Rava ve daha birçokları aracılığıyla Michel Portal’a kadar birçok müzisyenle çalıştı. Usta akordeoncu, 1993 yılında sonsuza dek onda iz bırakan arkadaşı Fransız şarkıcı Claude Nougaro için “Vie Violence (Tango pour Claude)” şarkısını besteledi. Claude Nougaro (1929-2004) gerçekten de ona yetmişli yıllarda Paris’te müzik yeteneğini geliştirme şansını veren kişidir. Daha sonra Richard Galliano, bu kadar çok birlikte olduğu arkadaşı için dostluğun son notaları olarak “Claude için Tango”yu besteler.
Jazz in Marciac Festivalinin bizim için son konseri Jools Holland Orkestrası’nın konseriydi. Festival devam ediyordu ancak bizim için son bir durak başka bir ülke, İspanya San Sebastian Jazzaldia’da Diana Krall konseriydi.
Bir sonraki yazımda bu konsreden bahsedeceğim.
Jazz in Marciac 2024 Konserleri
Perşembe, Temmuz 18, 2024
- PINK MARTINI featuring CHINA FORBES
VULFPECK
Cuma, Temmuz 19, 2024
- EMILE PARISIEN & L’ORCHESTRE NATIONAL DU CAPITOLE DE TOULOUSE (CREATION)
SISSOKO – SEGAL – PARISIEN – PEIRANI – “Les Égarés” (The Lost Ones)
Saturday, Temmuz 20, 2024
- CHRIS POTTER – “Eagle’s Point
LUDOVICO EINAUDI – “In a Time Lapse, Reimagined
Pazar, Temmuz 21, 2024
- Tribute to AHMAD JAMAL
MARCUS ROBERTS TRIO
Pazartesi, Temmuz 22, 2024
- ERIK TRUFFAZ – “Rollin’ & Clap
HIROMI’s Sonicwonder
Salı, Temmuz 23, 2024
- LAUFEY
MESHELL NDEGEOCELLO
Çarşamba, Temmuz 24, 2024
- BLACK LIVES : FROM GENERATION TO GENERATION
AVISHAI COHEN NEW GENERATION QUINTET – “A special and unique show for Marciac
Perşembe, Temmuz 25, 2024
- SHAHIN NOVRASLI
ANGELIQUE KIDJO – “Celebrating 40 years
Cuma, Temmuz 26, 2024
- JOOLS HOLLAND AND HIS RHYTHM AND BLUES ORCHESTRAfeaturing GILSON LAVIS & guest vocalists RUBY TURNER, LOUISE MARSHALL & SUMUDU JAYATILAKA
JACOB COLLIER & TAKE 6
Cumartesi, Temmuz 27, 2024
- RICHARD GALLIANO – New York Tango Trio
NEW’GARO – A tribute to Claude Nougaro
Pazar, Temmuz 28, 2024
- EL COMITE
CHUCHO VALDES – “IRAKERE 50” with Paquito D’Rivera, Arturo Sandoval, Luis Enrique & Francisco Cespedes
Pazartesi, Temmuz 29, 2024
- KAREEN GUIOCK-THURAM – “Tribute to Nina Simone
IMANY – “Voodoo Cello
Salı, Temmuz 30, 2024
- ANNE PACEO – ATLANTIS (CREATION)
IBRAHIM MAALOUF – “Les Trompettes de Michel-Ange” (Michelangelo’s Trumpets)
Çarşamba, Temmuz 31, 2024
- ARTEMIS
KENNY GARRETT – “Sounds From The Ancestors
Perşembe, Ağustos 1, 2024
- CHARLES LLOYD – featuring Larry Grenadier & Eric Harland
YOUN SUN NAH
Cuma, Ağustos 2, 2024
- LOUIS MATUTE LARGE ENSEMBLE
CHRIS ISAAK
Saturday, Ağustos 3, 2024
- DELGRES
CARAVAN PALACE
Pazar, Ağustos 4, 2024
- KINGA GLYK
THE DIRE STRAITS EXPERIENCE
